Deni la Biashara: Je, Ni Rafiki au Adui wa Maendeleo Yako?

-


Je, umewahi kumuona mfanyabiashara anayemiliki duka kubwa la vioo, anavaa suti kali, na kila mtu mtaani anamwita "Boss," lakini ukimfuata akukopeshe elfu kumi ya dharura anaanza kutetemeka?

Hiyo ndiyo picha halisi ya biashara inayopeperushwa na upepo wa madeni yasiyo na mpango. Kwa nje ni sifa, lakini ndani ni maumivu. 

Watu wengi wanachukua mikopo kwa ajili ya "Muonekano" (Show-off) badala ya kukuza "Cashflow." Matokeo yake, wanajikuta wanafanya kazi kama watumwa wa benki; wanauza mzigo mchana, usiku wanalala wanawaza riba.

Lakini, je, unajua kuwa unaweza kutumia pesa ya benki hiyo hiyo kuwa tajiri wa kweli bila kupata msongo wa mawazo? Siri haipo kwenye kiasi cha mkopo unachopewa, bali ipo kwenye akili ya kuutumia.

 Leo nataka nikuonyeshe jinsi ya kumgeuza adui huyu anayeitwa "Deni" kuwa rafiki yako wa dhati atakayekujengea himaya ya biashara isiyotikisika.


1. Tofauti ya Kufanya Kazi kwa Ajili ya Benki na Benki Kukufanyia Kazi

Watu wengi hawajui tofauti ya Deni Zuri na Deni Baya. Hapa ndipo penye siri yote.

  • Deni Zuri (Rafiki wa Kweli): Hili ni deni ambalo unalitumia kama "Leverage." Unachukua pesa ya watu wengine ili kuitumia kutengeneza pesa zaidi.

    • Mfano wa Kina: Fikiria una kiwanda kidogo cha mikate. Mahitaji ya soko ni mikate 1,000 kwa siku, lakini mashine yako inazalisha mikate 200 tu. Ukichukua mkopo kununua mashine kubwa itakayozalisha mikate 1,000, huyo ni Rafiki. Kwa nini? Kwa sababu mauzo yako ya ziada (mikate 800) yatalipa mkopo na bado utabakiwa na faida kubwa.


  • Deni Baya (Adui Aliyevaa Ngozi ya Kondoo): Hili ni deni linalozika mtaji wako kwenye vitu visivyoongeza mauzo.

    • Mfano wa Kina: Unachukua mkopo wa Milioni 30, kisha unatumia Milioni 15 kurekebisha ofisi iwe ya kisasa, unanunua "Tiles" za gharama na AC tatu, huku bidhaa zako zikiwa ni zilezile. Hapa unakuwa "mfanyakazi wa benki." Kila unachouza kinaishia kulipa gharama za urembo na riba, huku biashara yenyewe haikui.


2. Mtego wa Cashflow: Kwanini Biashara Inakufa Huku Ina Faida?

Hili ni somo ambalo wajasiriamali wengi hawalielewi mpaka sekunde ya mwisho. Unaweza kuwa unapata faida kwenye makaratasi, lakini biashara ikafa kwa kukosa Cashflow.

Cashflow ni uwezo wa kuwa na pesa mkononi (Liquidity) wakati mahitaji yanapojitokeza. Mkopo ni "mnyama" anayehitaji kulishwa kila mwezi bila kujali hali ya soko.

  • Mtego Uko Hapa: Tuseme unauza bidhaa kwa mikopo kwa wateja wako wakubwa (mfano: Serikali au makampuni makubwa). Faida ipo kwenye vitabu, lakini pesa bado haijaingia mfukoni. Tarehe 30 inafika, Benki inakata rejesho lake kwenye akaunti yako. Kama huna pesa taslimu, utalazimika kuchukua pesa ya mtaji wa kununua mzigo mpya ili uilipe benki. Ukifanya hivi kwa miezi mitatu mfululizo, mtaji wako unayeyuka na biashara inasimama. Hapo ndipo deni linapokugeuka na kuwa adui namba moja.


3. Lini Ni Muda Sahihi wa Kukopa? (Timing is Everything)

Kukopa kwa ajili ya "Idea" (Wazo) ni kamari, lakini kukopa kwa ajili ya "System" (Mfumo unaofanya kazi) ni uwekezaji.

  • Sheria ya Kitaalamu: Usikope ili kuanza biashara ambayo huijui vizuri. Kopa pale ambapo tayari una wateja wanaokulilia bidhaa lakini huna uwezo wa kuwahudumia.

    • Mfano: Kama una duka la vifaa vya ujenzi na kila mteja anayekuja anataka nondo ambazo huna, hapo mkopo ni muhimu. Unajua kabisa kuwa ukileta nondo leo, kesho zinaondoka na pesa inarudi. Hiyo ndiyo inaitwa "Moving Stock."

4. Gharama za Siri: Zaidi ya Riba ya Benki

Watu wengi wanakimbilia kusaini mikataba bila kusoma maandishi madogo (Fine Print). Deni linaweza kuwa adui kwa sababu ya gharama ambazo hukuwa umezitegemea:

  • Late Repayment Fees: Ukichelewa siku moja tu, unakutana na faini ambazo zinaweza kula faida yako yote ya mwezi.

  • Legal & Valuation Fees: Hizi ni pesa zinazotoka mfukoni mwako hata kabla mkopo haujaingia.

  • Compounding Interest: Riba inayojiongeza juu ya riba nyingine (Interest on interest) kama ukishindwa kulipa kwa wakati.

5. Je, Umelemewa? Jinsi ya Kumgeuza Adui Kuwa Rafiki Tena

Kama unahisi deni linakupeleka pabaya, usikate tamaa. Kuna mbinu za kitaalamu za kujinasua:

  1. Debt Consolidation: Zungumza na benki yako. Kama una mikopo midogo midogo mingi yenye riba kubwa, iunganishe iwe mkopo mmoja mrefu wenye rejesho dogo zaidi. Hii itakupa "Pumzi" ya Cashflow.

  2. Uza "Mali Zilizolala": Kama una gari la biashara ambalo halifanyi kazi vizuri, au una mzigo stoo ambao hauchomoki, uza hata kwa bei ya chini (Break-even). Ni bora upate pesa ya kupunguza deni kuliko kukaa na "box" ambalo thamani yake inashuka huku riba ikipanda.

  3. Heshimu Nidhamu ya Fedha: Pesa ya mkopo haina "ndugu." Usitumie hata shilingi mia moja ya mkopo kwenye mambo ya kijamii kama harusi au sherehe. Pesa ya mkopo lazima itumike asilimia 100 kwenye kile kilichokusudiwa.

Hitimisho

Deni ni chombo (tool). Kama ilivyo nyundo; unaweza kuitumia kujenga nyumba nzuri au unaweza kuitumia kuiponda vidole vyako mwenyewe. Ukielewa Cashflow yako, ukajua utofauti wa Deni Zuri na Baya, na ukawa na nidhamu ya chuma, utagundua kuwa madeni ni rafiki mkubwa wa ukuaji wa biashara yoyote ile.

Lakini ukikopa kwa ajili ya "Muonekano" na sifa za mjini, jiandae kutoa bango la biashara yako mapema.

IMEANDIKWA NA

PAUL CHENGULA

0714260266

TAZAMA MASOMO YETU MENGINE HAPA
Eneo: Tanzania

Maoni

Chapisha Maoni

Machapisho maarufu kutoka blogu hii

FAIDA ZA KUWA NA KAMPUNI NA NAMNA YA KUGAWA HISA NA KUISAJILI HAPA TANZANIA

-
Picha
Kampuni ni chombo muhimu katika ulimwengu wa biashara, kinachowezesha watu kuunganisha rasilimali zao na kufanya shughuli za kiuchumi kwa pamoja.  Kampuni inaweza kuwa na umiliki wa watu binafsi, familia, au hata wawekezaji wengi. Katika muktadha wa Tanzania, kampuni ni njia bora ya kuendesha biashara kwa ufanisi na kupata faida kubwa. MAANA YA KAMPUNI  Kampuni ni asasi au shirika linalotambulika kisheria ambalo limeundwa kwa ajili ya kuunda au kuuza bidhaa na/au huduma kwa wateja.  Kampuni ina sifa ya kuwa na utu wa kisheria tofauti na wamiliki wake, kumiliki mali zake, na kuwa na uwezo wa kushtaki na kushtakiwa kwa jina lake. Faida za Kuwa na Kampuni 1.Utu wa Kisheria:  Kampuni inatambulika kisheria kama mtu binafsi, tofauti na wamiliki wake. Hii inamaanisha kuwa kampuni inaweza kumiliki mali, kuwa na madeni, na kuingia mikataba kwa jina lake. 2.Uwezo wa Kukusanya Mtaji:   Kampuni inaweza kukusanya mtaji kwa kuuza hisa kwa wawekezaji. Hii inasaidia kampuni kup...
Endelea kusoma

KITABU CHA MISINGI YA UWEKEZAJI:FAHAMU SIRI ZA KUANZA KUWEKEZA KWENYE HISA NA BOND NA JINSI YA KUEPUKA HASARA

-
Picha
  YALIYOMO - HAKI MILIKI (COPYRIGHT)........4   - MUHTASARI WA KITABU........5   - UTANGULIZI........6 SURA YA 1: HISA NI NINI? (UNDERSTANDING STOCKS)........8   - Maana ya Hisa     - Aina za Hisa     - Gawio (Dividends)     - Ongezeko la Thamani (Capital Appreciation) SURA YA 2: MAMBO YA KUZINGATIA KABLA YA KUWEKEZA........11   - Bajeti ya Uwekezaji     - Wakati Sahihi wa Kuwekeza     - Malengo na Muda wa Uwekezaji     - Aina Nyingine za Uwekezaji     - Uvumilivu wa Hasara (Risk Tolerance) SURA YA 3: BOND (HATI FUNGANI) NI NINI?........14   - Maana ya Bond     - Aina za Bonds Tanzania     - Tofauti ya Bond na Hisa     - Sababu za Kuwekeza kwenye Bond SURA YA 4: UWEKEZAJI WA PAMOJA (COLLECTIVE INVESTMENT)........17   - Maana y...
Endelea kusoma

MFAHAMU PAUL CHENGULA

-
Picha
 MFAHAMU PAUL CHENGULA Karibu katika ukurasa wangu!  Naitwa Paul Chengula, maarufu kama Paul Mchumi .  Mimi ni mwanataaluma mwenye shauku ya kuona mabadiliko ya kiuchumi kwa mtu mmoja mmoja na biashara nchini Tanzania.  Kwa zaidi ya miaka kumi,mpaka sasa nimekuwa nikifanya kazi katika taasisi za Fedha na Benki mbalimbali Tanzania, nikichanganya utaalamu wa kibenki na mbinu za kisasa za kidijitali kusaidia jamii kukuza kipato. Safari ya Kitaaluma na Uzoefu kwenye Taasisi za Fedha  Safari yangu ya kitaaluma ilianzia katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM), ambapo nilihitimu Shahada ya Uchumi (Bachelor of Economics) mwaka 2012.  Tangu wakati huo, nimejitolea kikamilifu katika sekta ya kibenki nchini Tanzania, nikiwa nimehudumu katika idara mbalimbali kwa zaidi ya miaka 10 mpaka sasa. Uzoefu wangu mkubwa upo katika masuala Mikopo na usimamizi wa Mikopo(Credit Matters).  Nimepata fursa ya kusaidia maelfu ya wateja kupata suluhisho la mitaji, kuelewa vige...
Endelea kusoma